تاریخ ارسال:س, 1395/07/27 - 19:02 شناسه: 667

غیرت 1

نویسنده/ سخنران: 
امام حسین علیه السلام
در اسلام آزادی نیست،‌ اصلاً تعریف اسلام یعنی تسلیم خدا بودن. کسی که تسلیم خداست،‌ آزاد از شیطان است. برخی فکر می‌کنند آزادی یعنی هر کاری دلتان می خواهد بکنید، هر فسادی را دلتان خواست انجام دهید. این عین اسارت است. آزادی در قالب دین یعنی تسلیم خدا بودن...

 

غیرت (1)

یکی از فضائل اخلاقی در قرآن، غیرت دینی و یکی از رذائل اخلاقی بی غیرتی است. تفکیک بین مرز غیرت و بی‌غیرتی و این که اساساً غیرت چیست و در قرآن در چه مواردی به غیرت اشاره شده و غیرت چه قدر اهمیت دارد و جایگاه غیرت دینی در روایات و احادیث ما چیست؟ موضوعی است که به آن می پردازیم.

جایگاه غیرت در قرآن و روایات:

  لَّئنِ لَّمْ یَنتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَ الَّذِینَ فىِ قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فىِ الْمَدِینَةِ لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ ثُمَّ لَا یجُاوِرُونَکَ فِیهَا إِلَّا قَلِیلًا* مَّلْعُونِینَ أَیْنَمَا ثُقِفُواْ أُخِذُواْ وَ قُتِّلُواْ تَقْتِیلًا* سُنَّةَ اللَّهِ فىِ الَّذِینَ خَلَوْاْ مِن قَبْلُ وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلًا.[1]

رسول ما اگر منافق‌ها افرادی که نفاق دارند، دشمنان دین اند، و کسانی که در قلبشان مرض است، یعنی افراد لاابالی، بی بند و بار و افراد هوسران،‌ وَ الْمُرْجِفُونَ فىِ الْمَدِینَةِ و آنهایی که در صدد ایجاد آشوب و بلوا و فساد در شهر هستند اگر این سه دسته دست از کارشان بر نداشتند، ما تو را امر می‌کنیم که بر علیه اینها اقدام کنی. این غیرت دینی است.

اگر ببینیم به دین دارد توهین می شود بی تفاوت باشیم؛ مسلمان نیستیم. اگر ببینم که به خدا دارد اهانت می شود و سکوت کنیم؛ انسان بی غیرتی هستم. بعضی‌ها می‌گویند شما چه کار دارید که فلانی کفر می‌گوید،‌ اگر کفر دیگران را بشنویم و کاری از دستمان بر بیاید و نکنیم، باید در اسلام خودمان تجدید نظر بکنیم.

مطرح کردن خشونت در اسلام

کسانی بر این عقیده اند که اگر کسی مرتکب قتل شد، نباید او را کشت، زیرا با کشتن او مرتکب جنایت شده اید.

پیامبر اسلام(ص) تا آنجا که جا داشت با این منحرفین کنار آمد و با آنها مدارا کرد، خدا به پیامبر فرمود ‌اگر منافقین دست از کارهایشان برنداشتند، تبعیت نکردند با اینها برخورد کن و از مدینه بران.

اگر دشمن از دیوار منزل شما بالا رود و بخواهد منزل شما را به یغما برد،‌ می نشینید و به او نگاه می‌کنید به این می‌گویند آدم خوب یا برخوردمی‌کنید.

تمام قوانین اسلام در راستای کنترل خشونت است اگر ما امروز در جامعه اسلامی هم خشونت می بنیم به علت عمل نکردن به احکام اسلام است.

یکی از راهکارهای جامعه پاک  داشتن، سالم سازی چهره جامعه است؛ اگر چهره اجتماع ما سالم نیست علل مختلفی دارد و افراد مختلفی مسئولند تا چهره جامعه سالم نشود.

نسبت به حجاب،‌ نماز و اخلاق اسلامی باید غیرت دینی داشت، اصلاٌ منشأ اول غیرت، اول غیرتمند هستی، خدا ست، ‌اولین غیور در نظام هستی پیغمبر است و پیامبر می‌فرماید: از من غیرتمندتر خدا ست. علت این که حلال را حلال کردند و حرام را حرام، غیرت خدا ست. خدا اگر می‌گوید عمل منافی عفت حرام است بر می‌گرد به غیرت الهی.

امروز می‌گویند

در اسلام آزادی نیست،‌ اصلاً تعریف اسلام یعنی تسلیم خدا بودن. کسی که تسلیم خداست،‌ آزاد از شیطان است. برخی فکر می‌کنند آزادی یعنی هر کاری دلتان می خواهد بکنید، هر فسادی را دلتان خواست انجام دهید. این عین اسارت است. آزادی در قالب دین یعنی تسلیم خدا بودن،‌ آزاد از شیطان بودن. کسی که می‌گوید من آزاد از خدا هستم یعنی با خدا بیگانه‌ام و تسلیم شیطانم این محترم نیست؛ مسلمان جانش،‌مالش محترم است کسی که بر علیه مسلمین شیطنت می کند دیگر احترام ندارد.

حضرت یوسف(ع) پس ازآن ماجرهای که داشتند سر از زندان مصر درآورد قرآن می فرماید حضرت یوسف(ع) قبل از زندانی شدن این را گفت

قالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ مِمَّا یَدْعُونَنی‏ إِلَیْه[2]

خدایا زندان برای من بهتر از این کاری که زلیخا از من می خواهد است. این غیرت است خدایا حاضرم زندانی شوم ولی حاضر نیستم گناه کنم. حضرت یوسف(ع) زندانی شدن را به جان می‌خرد ولی بی غیرتی را نه

وَ إِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَ أَکُنْ مِنَ الْجاهِلین[3] 

حضرت یوسف عرض می کند خدایا اگر کمک نکنی و کید آنها را از من دفع نکنی اینها بسیج شدند که من را به گناه بکشند،‌ اگر مرا یاری نکنی و کید آنها را دفع نکنی من هم به اینها گرایش پیدا می کنم.

این نکته در این کلام است که انبیاء هم در پاکی خودشان وابسته به خدا هستند.

پیامبر و ائمه در دعاهایشان از خدا تقاضا می کردند پروردگارا! لَا تَکِلْنِی‏ إِلَى نَفْسِی طَرْفَةَ عَیْنٍ أَبَدا خدایا به چشم بر هم زدن من را به حال خود رها نکن. یوسف با آن عظمت در آن امتحان سخت زلیخا سر بلند بیرون می آید به خدا عرض می‌کند که خدایا اگر دستم را نگیری من هم مثل آنها می‌شوم، من هم آلوده می شوم، من هم مثل آنها گمراه می شوم..

وَ لْیَضْرِبْنَ بخُِمُرِهِنَّ عَلىَ‏ جُیُوبهِِنَّ وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَائهِنَّ أَوْ ءَابَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنىِ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنىِ أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائهِنَّ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِینَ غَیرِْ أُوْلىِ الْارْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُواْ عَلىَ‏ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَ لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یخُْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ [4]  

خانمها وقتی راه می روند باید غیرتمندانه را بروند، با راه رفتنشان نظر نامحرمان را به خود جلب نکنند.  قرآن می‌فرماید رسول ما به زنها بگو لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ راه می‌روید طوری راه بروید که آنچه در پاهایتان است صدا بکند که مردها بفهمند زن دارد حرکت می کند.

ارزش و ضدارزش

امروز ارزش شده ضد ارزش، سلامت شده بیماری، بیماری شده سلامت. قرآن می‌فرماید به‌گونه‌ای باشید که کسانی که مرض دارند به شما طمع نکنند. در جای دیگر داریم حتی در صحبت کردن

فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذی فی‏ قَلْبِهِ مَرَضٌ[5]

 طوری حرف نزنید که کسانی که در قلبشان مرض هست به شما طمع کنند. از این چند آیه قرآن استفاده می شود که مسلمان باید غیرت دینی داشته باشد.

اسلام می‌گوید غیرتمند عمل کنید اما معنای غیرت چیست، حد و مرزش کجا ست. چند روایت تقدیم کنم. اول معنای غیرت چیست غیرت یعنی دفاع شدید از عِرض، آبرو،‌ مال،‌دین، مملکت، و آئین.

اسلام می فرماید صلح کردی به مسائل اسلامی اهمیت ندادی مسلمان نیستی.

مَنْ‏ أَصْبَحَ‏ لَا یَهْتَمُ‏ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ‏ فَلَیْسَ‏ مِنْهُم‏[6] 

از این رو غیرت یعنی دفاع شدید از مجموعه اماناتی که خدا به شما داده است.

امام صادق(ع) می فرمایند:

إِنَّ اللَّهَ- تَبَارَکَ وَ تَعَالى‏- غَیُورٌ یُحِبُّ کُلَّ غَیُورٍ

خدا با غیرت است و با غیرت را دوست می‌دارد.

وَ لِغَیْرَتِهِ‏ حَرَّمَ‏ الْفَوَاحِشَ‏: ظَاهِرَهَا وَ بَاطِنَهَا.

امام صادق(ع) می‌فرمایند به خاطر غیرت خدا ست که خدا فواحش را حرام کرد.  جای دیگر حضرت می فرماید:

إِذَا لَمْ‏ یَغَرِ الرَّجُلُ، فَهُوَ مَنْکُوسُ الْقَلْب‏[7]

اگر مردی غیرت نداشت قلب او وارونه ست. اگر قلب کسی وارونه شد دیگر موعظه در آن اثر نمی کند.

رسول خدا (ص) فرمود: 

کَانَ إِبْرَاهِیمُ غَیُوراً وَ أَنَا أَغْیَرُ مِنْهُ وَ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَ مَنْ لَا یَغَارُ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ‏ وَ الْمُسْلِمِینَ.[8] 

ابراهیم‏ صلوات اللَّه علیه غیور بود و من از وى غیورترم خداوند دماغ مؤمنى را که غیور نباشد خرد مى‏کند.[9] یعنی غیرت من از ابراهیم خلیل الرحمان بیشتر است. رسول الله می فرماید:

وَ اللَّهُ أَغْیَرُ مِنِّی‏[10] 

خدا از من با غیرت تر است. و خدا انسان غیرتمند را دوست می دارد

آقا امام حسین (ع) روز عاشورا وقتی افتاد در گودی قتلگاه و این نامردها حمله کردند به طرف خیمه ها حضرت نگاهی کردند دیدند دشمن دارد به سمت زن وبجه ها هجوم می آورد، فرمودند:

وَیْلَکُمْ یَا شِیعَةَ آلِ أَبِی سُفْیَانَ إِنْ لَمْ یَکُنْ‏ لَکُمْ‏ دِینٌ وَ کُنْتُمْ لَا تَخَافُونَ الْمَعَادَ فَکُونُوا أَحْرَاراً فِی دُنْیَاکُمْ هَذِه‏[11]

 وای بر شما ای پیروان ابوسفیان اگر به قیامت اعتقاد ندارید اگر دین ندارید مرد باشید. در زندگی غیرت داشته باشید تا من حسین هستم، به زن و بچه حسین دست درازی نکنید.

حضرت زینب(س)

در این چهل روز اسارت هیچگاه از گرسنگی، کتک خوردن، تازیانه خوردن، سرزنش کردن، پای برهنه دویدن بچه‌ها و شهادت گله نکرد. اما در دو جا حضرت زینب گله کرد یک در مجلس ابن زیاد و دیگری در مجلس یزید و هر دو جا برای حجاب بود گله زینب این بود یزید حیا نمی‌کنی ناموس خودت را پشت پرده نشاندی و دختران پیغمبر و امیرالمومنین در جلو نامحرم. آنچه آتش به دل زینب زده است حریم شکنی دشمن است. والا شهادت را حضرت زینب زیبایی می داند.

ابو عبیده حذّاء، از امام باقر (ع) نقل مى‏ کند که فرمود:

اسیرانى نزد پیامبر آوردند، او دستور داد که همه را بکشند ولى از میان آنها یک نفر را آزاد کرد. آن مرد گفت: اى پیامبر خدا، چگونه از میان آنها مرا آزاد کردى؟ فرمود: جبرئیل از سوى خداوند به من خبر داد که در تو پنج خصلت است که خدا و پیامبرش آنها را دوست دارند: غیرت‏ شدید بر خانواده‏ات و سخاوت و اخلاق نیکو و راستگویى و شجاعت. چون آن مرد این سخن را شنید مسلمان شد و اسلام نیکویى یافت و همراه با پیامبر خدا (ص) به سختى جنگید تا شهید شد.[12]

حال کجا باید غیرت به خرج داد؟ در حدیث از امام صادق(ع) داریم آنجایی که جنبه ریب است غیرت به خرج دهید جایی که می بینید مسیر گناه است، باید غیرتمند بود اما بعضی تغایر به خرج می‌دهند یعنی زیاده روی می کنند. گاهی مواقع ما مرز غیرت را نمی دانیم، زیاده روی می کنیم. تغایر یعنی افراط در غیرت.

حضرت علی (ع) می فرماید:

إِیَّاکَ‏ وَ التَّغَایُرَ فِی غَیْرِ مَوْضِعِ الْغَیْرَةِ فَإِنَّ ذَلِکَ یَدْعُو الصَّحِیحَةَ مِنْهُنَّ إِلَى السَّقَم.‏[13] 

حسن جان بپرهیز از غیرت زیادی به خرج دادن در غیر جای خودش کسانی که تغایر به خرج می دهند سالم را بیمار می‌کنند. و فردی را که پاک است به گناه می اندازند.

پی نوشتها:

[1]. سوره احزاب، آیات 60-62.

[2]. سوره یوسف،‌آیه 33.

[3]. سوره یوسف،‌آیه 33.

[4]. سوره نور، آیه 31.

[5]. سوره احزاب،آیه 32.

[6]. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏،‌ الکافی( ط- الإسلامیة)، ج2، ناشر: دار الکتب الإسلامیة، نوبت چهارم‏، سال 1407 ق‏،‌ ص164.

[7]. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏،‌ الکافی( ط- دارالحدیث)، ج11، ناشر: دار الحدیث‏، نوبت اول‏‏، سال 1429ق‏،‌ص 229.

[8]. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏،‌ الکافی( ط- الإسلامیة)، ج5، ناشر: دار الکتب الإسلامیة، نوبت چهارم‏، سال 1407 ق‏،‌ ص 536.

[9]. طبرسى، على بن حسن- عطاردى قوچانى، عزیز الله‏، مشکاة الأنوار، ترجمه عطاردى‏،‌ناشر: عطارد، نوبت اول‏، سال 1374 ش‏، ص 221.

[10]. ابن طاووس، على بن موسى‏، الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف‏،‌ج1، ناشر: خیام‏،‌ نوبت اول‏، سال 1400 ق‏، ص223.

[11]. ابن طاووس، على بن موسى- فهرى زنجانى، احمد، اللهوف على قتلى الطفوف / ترجمه فهرى‏، ناشر: جهان، نوبت اول‏، ‌1348 ش‏، ص 120.

[12] ابن بابویه، محمد بن على- جعفرى، یعقوب‏،‌الخصال، ج1، ناشر: نسیم کوثر، نوبت اول‏، سال 1382 ش‏، ص411.

[13]. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏،‌ الکافی( ط- الإسلامیة)، ج5، ناشر: دار الکتب الإسلامیة، نوبت چهارم‏، سال 1407 ق‏،‌ ص 537.

کلمات کلیدی: 
Fill in the blank.