تاریخ ارسال:ي, 1395/07/11 - 21:54 شناسه: 589

آفات زبان

نویسنده/ سخنران: 
گناه زبان
امام حسین در کربلا با شمشیر قیام کرد و مخالفین او هم با شمشیر قیام کردند. پنج نفر در کربلا به امام حسین متلک مى‏ گفتند آن وقت امام حسین این پنج نفر را نفرین ‏کرد و آنها همانجا ‏افتادند. یعنى امام حسین جلوى شمشیر دشمن مى‏رفت جلوى نیش نمى‏رفت پشت خیمه ...

آفات زبان

فیض کاشانى در کتاب محجة البیضاء بحثى دارد بنام آفات اللسان(گناهان زبان)، ایشان در آنجا بیست گناه را نقل مى‏کند. 

یکى از علماى قم کتابى را نوشته ‏اند فکر کردند و این بیست گناه را سى تا کردند. یکى از علماى اصفهان کتابى نوشته ‏اند این 30 تا را 190 تا کرده ‏اند و مى‏شود گفت به نحوى بیشتر گناهان به زبان مربوط مى‏شود. ما حرف زدن برایمان خیلى آسان است.

کافر نجس است اگر بگوید «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّه» پاک مى‏ شود. با حرف زدن پاک نجس مى‏شود مسلمان اگر یکى از ضروریات دین را منکر بشود، کافر مى‏شود.

با حرف زدن، حرام به حلال تبدیل مى‏شود دختر و پسر به هم حرامند صیغه‏ شان را که خواندى حلال مى‏شوند. 

با حرف زدن آدم مى‏تواند جهنم را به بهشت تبدیل کند. گناهکار با گفتن حرف استغفار، توبه مى‏کند و نجات پیدا مى‏کند. مهر، قهر مى‏شود قهر، مهر مى‏شود.

خدا مى‏داند که چقدر اختلافات زناشویى است که ریشه‏اش را جستجو کنید مى ‏گوید مادر شوهرم یک کلمه گفت مى‏خواهم ببینم این را به چه کسى گفت مى‏خواهم انتقام بگیرم. 
 گاهى به خطر یک کلمه جنگهاى خانمانسوز یا فتنه‏هاى گروهى حزبى پیش مى‏آید. 

مسأله زبان خیلى مهم است.

قرآن مى‏گوید: گاهى حرف زدن از پول دادن بهتر است:

«قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَیْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ یَتْبَعُها أَذىً» بقره/263

اگر مى‏خواهى کمک کنى بعد منت بگذارى نمى‏خواهد کمک کنى‏. سلام گرم بکنى از پول دادن بهتر است. و متأسفانه ما خیلى بد حرف مى‏زنیم.

چگونه حرف بزنیم؟ معمولی ترین بحثهاست اما سخت‏ترین کارهاست دهها آیه در این زمینه داریم. اگر مى‏خواهیم در جامعه خوبى‌ها زیاد شود تشویق کنید مرحبا احسنت آفرین‏ بگویید.

مى‏خواهید یک نفر را بشکنید با حرف مى‏شود شکست. می‌توان با حرف زدن شخصیت یک نفر را بالا برد و یا یک نفر را کوبید. با یک کلمه حرف از نظر حقوقى مى‏تواند به حبس ابد برود. مثلاً در فقه اسلامى اگر کسى دستور داد بکش به نا حق، قاتل را باید کشت دستور دهنده را باید تا آخر عمر زندانى کرد.

با یک کلمه اسلام با یک کلمه کفر با یک کلمه بهشت با یک کلمه جهنم. 
 آخر این زبان بر خلاف همه عضوهاست اول که درد ندارد غیر از راه رفتن است قشنگى ندارد خرج ندارد هر زمان مى‏شود در تاریکى چشم نمى‏تواند گناه کند اما زبان مى‏تواند. هر جا که باشد. 
 با هر عضوى که بخواهى گناه کنى یک شرط مى‏خواهد مثلاً جا باشد پول باشد مکان باشد روشنایى باشد وسیله باشد تنها چیزى که هیچ خرج و زمانى ندارد گناه با زبان است. 
 و ما چقدر راحت حرف مى‏زنیم، بر عکس بیشترین عبادت هم توسط زبان است‏. حالا ما بعد از این مى‏خواهیم وارد بحث گناهان زبان بشویم. 

 آفات زبان‏:

 1- یکى از گناهان زبان بى دلیل حرف زدن است.

«وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ» اسراء/36 قرآن مى‏گوید چیزى را که نمى‏دانى نگو.

از پزشک سوال مى‏کنند بگوید نفهمیدم نمى‏دانم.

«إِنْ یَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاَّ یَخْرُصُونَ» انعام/ 116. یک مشت آدمها علم ندارند همینطور الکى مى‏گویند.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: «مَنْ أَفْتَی النَّاسَ بِغَیْرِ عِلْمٍ لَعَنَتْهُ مَلَائِکَةُ السَّمَاءِ وَ الْأَرْض» (المحاسن، ج‏1، ص‏205)

اگر کسی که اطلاعات ندارد آخوندى که مجتهد نیست، فتوا بدهد، تمام فرشته‏های زمین و آسمان نفرین مى‏کنند. پس حرف زدن بدون علم یکى از گناهان است. 

2-- یکى از گناهان بزرگ ما گناه مسخره است

همه همدیگر را مسخره مى‏کنند آنهایى که تربیت نشدند خیال مى‏کنند چون کلاس پنجم هستند مى‏توانند کلاس دومی‌ها را مسخره کنند دانشجو مى‏تواند دبیرستانى را مسخره کنند یا تاجر کاسب را و پدر. . . . 
هر گناهى آدم بکند و یک مرتبه استغفار کند خدا مى‏بخشد بعضى از گناهان است که خدا با استغفار نمى‏ بخشد اگر رسول اکرم استغفار کند خدا مى‏بخشد. اما اگر کسى مؤمنى را مسخره کند و رسول اکرم هم هفتاد بار استغفار کند باز هم خدا این گناه را نمى‏ بخشد.

«لا یَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ» حجرات/11 مسخره نکنید.

قرآن مى‏گوید: ریشه مسخره این است که تو خودت را بهتر مى‏دانى. شاید آن کسى را که مسخره مى‏کنى بهتر از تو باشد.

«وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ» حجرات/11 خانم‏ها همدیگر را مسخره نکنید. گاهى یک کسى بلد نیست حرف بزند ما مى‏خندیم خوب نمى‏تواند حرف بزند حالا مگر چى شده؟

حضرت زینب(س) فرمود: شام از کربلا به من بدتر گذشت چون کربلا خون بود شام مسخره بود.

روزى که پیغمبر مکه را گرفت همه را بخشید اما فرمود چهار نفر را اعدام کنند چرا؟ فرمود این چهار نفر مرا(دین و مقدسات مرا) مسخره مى‏کردند.

مسخره گناهى است پیغمبر در روز عفو عمومى بت پرست را بخشید اما مسخره کن را نبخشید. ماشینش قشنگ است مى‏رسد به یک ماشین غیر قشنگ، متلک مى‏گوید. 

قرآن مى‏گوید: «ذلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا یَعْقِلُونَ» مائده/58

آدمى که مسخره مى‏کند عقل ندارد. اگر در یک جایى دیدید آیت الهى و نشانه‏هاى توحید دارند مسخره مى‏شوند آنجا ننشینید حق نشستن در آن جلسه را ندارید گر چه آن جا جلسه مهمى باشد در این جلسه به مرد خدا ولی خدا. . . توهین شده است و نشستن در اینجا ممنوع است.

«إِذا سَمِعْتُمْ آیاتِ اللَّهِ یُکْفَرُ بِها وَ یُسْتَهْزَأُ بِها» نساء/140 گر شنیدید در جایى به آیات خدا و خدا مردان توهین مى‏شود نشستن در آنجا ممنوع است. 

امام حسین در کربلا با شمشیر قیام کرد و مخالفین او هم با شمشیر قیام کردند. پنج نفر در کربلا به امام حسین متلک مى‏ گفتند آن وقت امام حسین این پنج نفر را نفرین ‏کرد و آنها همانجا ‏افتادند. یعنى امام حسین جلوى شمشیر دشمن مى‏رفت جلوى نیش نمى‏رفت پشت خیمه امام حسین گودى کنده شده بود و داخل اینها هیزم بود که اگر دشمن خواست به خیمه‏ها حمله کند اینها را آتش بزند تا دشمن نتواند به خیمه نزدیک شود. 
 یکى از طرفداران یزید به امام حسین گفت: حسین عجله دارى براى آتش جهنم، فردا مى‏روى زود آتش روشن کردى مثل اینکه دلتنگ جهنم شده‏اى امام حسین همانجا نفرینش کرد و او آنجا در همان گودال افتاد. 

خدا همه‌ی ما را بیامرزد خدا مى‏داند چقدر ما نیش زده‌ایم.

«وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ» همزه/1

واى به آنهایى که نیش مى‏زنند کفشش پاره بود لبخند زدى کیفش پاره بود لبخند زدى. . . .

حالا شما فکر کن ببین چقدر از این لبخندها در عمرمان زدیم. 

علامه طباطبائی 

علامه طباطبایى به دوستش گفته بود اگر از من عیبى دیدى به من تذکر بده. در نجف اشرف سر درس نشسته بودند استاد درس مى‏داد طلاب نشسته بودند یکى از طلاب لبخندى زد فورى آن یکى دوستش به او گفت چرا لبخند زدى. نمى‏شود صاف به هر کسى خندید. 

پول براى جبهه جمع مى‏ کردند پولهاى کلان کلان. یک کسى چند تا دانه خرما آورد گفت این را هم من براى جبهه مى‏دهم تا دیدند چند تا خرما آورده براى کمک به جبهه زدند زیر خنده.

«الَّذینَ یَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعینَ مِنَ الْمُؤْمِنینَ فِی الصَّدَقاتِ» توبه/79

بخاطر اینکه پولش کم بود خندید یک گونى پول آورده بودند خدمت امام رضا یک پیرزنى هم دو سه فلس فرستاده بود.

امام رضا ع فرمود گونى پول را نمى‏خواهم همان دو سه فلس را بدهید.

به امیرالمومین گفتند: خیلى خودت را به دردسر مى‏اندازى خیلى زحمت مى‏کشى چقدر خودت را خسته مى‏کنى. حضرت فرمود: واللَّه قسم که نمى‏دانم حتى یکى از کارهایم قبول شده است یا نه. دوباره تکرار کرد. در یک حدیث یک سطرى تا حالا ندیده بودم حضرت على(ع) دو بار قسم بخورد آخر قسم خوردن آنها با ما فرق مى‏کند. 

در یک ماجرا به امام صادق(ع) گفتند: قسم بخور و الا باید 400 هزار درهم بدهى گفت 400 هزار درهم را مى‏دهم اما قسم راست هم نمى‏خورم چه برسد به قسم دروغ. قسم اولیاء خدا بار دارد و خرج دارد و زود به زود خرج نمى‏کنند. 
 حتى زناکار را شلاق بزن اما مسخره‏اش نکن. حق ندارى به او توهین کنى حتى نگو بدبخت اگر این پسر رفته روى پشت بام کبوتربازى کند نگو خاک توى سرت اگر آن عشقى که توى کله او هست توى کله تو هم بود تو هم کبوتربازى مى‏کردى. 
 این گرفتار شده که معتاد شده است. این گرفتار شده که گناهکار شده است. گرفتار را نصیحت بکنید متجاوز را شلاق بزنید ولی نیش به او نزنید. گاهى کتک کاری‌ها فراموش مى‏شود اما نیش زبان فراموش نمى ‏شود. باید مواظب باشیم کسى را مسخره نکنیم.

ابوذر غفارى به یک مردى گفت: «یَا ابْنَ السَّوْدَاءِ»(الزهد، ص‏60) برو مادرت سیاه است پیغمبر خیلى ناراحت شد. گفت ابوذر تو چه گفتى؟ ابوذر گفت ببخشید اشتباه کردم. آن صحابى بزرگ صورتش را روى خاک گذاشت و آنقدر صورتش را به خاک مالید که پیغمبر گفت بخشیدمت. خود سازى مى‏ کردند.

مگر راحت مى‏شود که آدم به زنش نیش بزند. گاهى مادر دخترش را لت و پار مى‏کند بخصوص جلوى مهمانها و این دختر رنگ عوض مى‏کند و جلوى مهمانها نمى‏تواند به مادر حرفى بزند این مادر هم مى‏بیند موقعیت خوبى است دختر عفت نشان مى‏دهد و مادر به رگبار مى‏بندد. خدا مادرها را بیامرزد خدا پدرها را بیامزد. 

 3- جدال و جر و بحث:

قرآن مى‏گوید: شیطان به دوستان خودش وحى مى‏کند که جر و بحث کنیدو مى‏گوید که بنشینید تا بحث را کشش بدهیم.

امام رضا(ع) به عبدالعظیم حسنى فرمود: به یاران من بگو که جر و بحث سر چیزهاى بیخود نکنند.

«وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ» حج/8 و3

در دو جاى قرآن مى‏فرماید که بعضى از مردم‏عمرشان را در جر و بحث مى‏گذرانند. 

یک آیه داریم که مى‏گوید: «سَیَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رابِعُهُمْ کَلْبُهُمْ» کهف/22

قرآن انتقاد مى‏کند و مى‏گوید بجاى اینکه بنشینند و بگویند این اصحاب کهف چه کراماتى و چه مردانگى‏اى داشتند بجاى اینکه هدف اینها را دنبال کنند، مثل اینکه استاد دارد درس مى‏دهد شاگردان بگویند استاد چند کیلوست؟ و سر وزن استاد چونه بزنند بابا مگه معلم کیلویى است یا مترى است. حدیث داریم روز قیامت نوار عمر برویتان باز مى‏شود: ساعتهایى که درى برى گفتید آه و حسرتى دارید که غیر قابل وصف است. 
 گاهى وقتها عمر چنان تلف مى‏شود. خانم مى‏خواهد ماست بیاورد سر سفره بیست دقیقه مى‏شود از این ترب گل درست مى‏کند و نعناع را شکل گل لاله مى‏کند بابا یک دقیقه دیگر این به هم مى‏خورد مگه تو عمرت را باد آورده است بنشین و یک صفحه مطالعه کن.

عمرتان را حرام نکنید.

روایت است که در روز قیامت سؤال مى‏ کنند که لحظات عمرتان را چه کردید این کشاورزها چند تا چاه مى‏کَنند و زیر چاهها را به هم وصل مى‏کنند و مىشود قنات بعد این آب را به مزرعه مى‏رسانند. کشاورز باید مراقبت کند که آب قنات به مزرعه برود و آب هدر نرود. اگر آب هدر برود چیزى از آن به مزرعه نمى‏ رسد.

شما خیلى از این چاهها دارید. پدر مادر کتاب استاد اخیراً هم در جمهورى اسلامى نفت و دلارمان زیاد شده است. عزتمان بالا رفته است اسیرهایمان آزاد شد نفتمان گران شد دشمنان ما تسلیم شدند حیف نیست این جوانى این عمر را تلف مى‏کنى.

4- یکى از گناهان زبان اظهار فقراست‏.

قرآن مى‏گوید: «یَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِیاءَ مِنَ التَّعَفُّف» بقره/273 مؤمن جورى زندگى کند که خیال کنند که او غنى است. اظهار عجز پهلوى غیر خدا نکنید. 

5- یکى از گناهان زبان افشاگرى است.

حالا اگر شما بگویید حقوق ما کم است مگر کسى به شما پول مى‏دهد. پس بهتر است که نگویید. 
 افشاگرى نابجا: البته افشاگرى دو جور است یک وقت جامعه در خطر است یک راننده مست پشت فرمان است اینجا باید افشا کرد. آهاى مردم راننده مست است، سوار نشوید یک وقت نه من براى اینکه رقیبم را زمین بزنم آبروى او را مى‏برم. 

6- یکى از گناهان زبان بد حرف زدن است

قرآن مى‏گوید: «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» بقره/83.

معلم اگر خواست شاگردش خوب درس بخواند باید او را مؤدب صدا بزند. قرآن وقتى با ما حرف مى‏زند مى‏گوید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا»

قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع: «أجملوا فی الخطاب تسمعوا جمیل الجواب»(غررالحکم، ص‏436) مودب حرف بزنید تا خوب جواب بشنوید.

قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع: «سوء المنطق یزری بالقدر و یفسد الأخوة»(غررالحکم، ص‏223) بد حرف زدن برادرى را از بین مى‏برد و قدر منزلت انسان را کم مى‏کند و کینه به وجود مى‏آورد.

ما در کلاسهاى نهضت سواد آموزى یک وقت مى‏بینیم که یک خانم نیامد وقتى بررسى مى‏کنى مى‏گوید آموزشیار وقتى خواست حاضر و غایب کند به او گفت فاطمه خانم به من گفت فاطمه خالى گاهى برخوردها و تبعیضها مشکل آفرین است. 

امام سجاد(ع) مى‏گوید توفیق بده مرا که جورى خودم را تربیت کنم که هر کسى غیبتم را مى‏کند من تعریفش را بکنم. این روح بزرگ است. 

قرآن مى‏گوید علامت مؤمن این است که وقتى نیش به او مى‏زنى او به تو جواب خوب مى‏دهد. نگو: کلوخ انداز را پاداش سنگ است. 

انتقام نگیریم. 

7- فخرفروشى یکى دیگر از گناهان زبان است(من آنم که رستم بُوَد پهلوان)

«وَ بِیَدِکَ لَا بِیَدِ غَیْرِکَ زِیَادَتِی وَ نَقْصِی وَ نَفْعِی وَ ضُرِّی» (إقبال‏الأعمال، ص 685) در مناجات شعبانیه می‌گویید خدا عزت و ذلت من دست توست. پس افتخار نکنید.

امام مى‏گوید: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع: «لا حمق أعظم من الفخر» (غررالحکم، ص‏311) چقدر احمق است کسى که پز بدهد. حماقتى بالاتر از پز دادن نیست. آقا پارچه را 100 تومن خریده
 است مى‏گوید 200 تومن. ماشین من خانه من. . . . 

«لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا» انفال/32 ما هم اگر مى‏خواستیم می‌توانستیم مثل همین آیات را بیاوریم. مردم به پیامبر لاف مى‏زدند. 
آدم با زبان حسنات خودش را آتش مى‏زند و گناه زبان گناهى است که آدم بدون خرج بدون هزینه در تاریکى در روشنایى در شب، روز، کوچک، تنهایى، جامعه و. . . . می‌تواند انجام دهد. 
 زبان کوچک، ولى خطرناک است. 

«والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته»

کلمات کلیدی: 
Fill in the blank.