تاریخ ارسال:چ, 1395/06/03 - 19:41 شناسه: 282

تخریب حرم ائمه بقیع علیهم السلام : 2

تخریب بقیع
یکی از آفات بزرگ و خطرناک‌ تمام مذاهب و آیین‌ها کج‌فهمی و تندروی‌ها و برداشت‌های غلط و انحرافی و به اصطلاح قرائت‌های خودساخته از دین است که در مقاطع مختلف از میان پیروان همان مذاهب به وجود آمده و موجب تضعیف و تفرقه در آن مذهب گردیده است...

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین...

اللهم کن لولیک الحجة ابن الحسن...

این چنین احساس کردم بین رؤیا بارها                        می زنم بوسه به دست و پایت آقا بارها

خواستم تا مهزیارت باشم امّا روز و شب                     سبز شد در پیش رو «امّا ـ اگرها» بارها

با چنین وضع وخیم و رو به قبله بودنم                        حال و روزم را شدی هر روز جویا بارها

ای طبیبی که به دنبال مریضت می روی                     با وجودی که مرا کردی مداوا بارها

کور بودم که تو را نشناختم ، عیب از من است              شد حجاب دیدگانم حب دنیا بارها

شاعر: محمد فردوسی

تشرفات مرحوم آیت الله سید جعفر شاهرودی  در عالم رؤیا :

حضرت آیت ا... حاج سید جعفر شاهرودی اعلی ا... مقامه می گوید: « شبی در شاهرود خواب دیدم که در صحرایی حضرت صاحب الامر (عج) با جماعتی تشریف دارند و گویا به نماز جماعت ایستاده اند. جلو رفتم که جمالش را زیارت و دستش را بوسه زنم. چون نزدیک شدم شیخ بزرگواری را دیدم که متصل به آن حضرت ایستاده و آثار جمال و وقار بزرگواری از سیمایش پیداست. چون بیدار شدم، در اطراف آن شیخ فکر کردم که کیست که تا این حد نزدیک به امام زمان (عج) است. از پی یافتن او به مشهد رفتم، نیافتم. به تهران آمدم، ندیدم. به قم مشرف شدم، او را در حجره ای از حجرات مدرسه فیضیه که مشغول به تدریس بود، دیدم. پرسیدم کیست؟ گفتند: « عالم ربانی آقا حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی است. » خدمتش مشرف شدم. تفقد بسیاری کردند و فرمود کی آمدی؟ گویا مرا دیده و شناخته و از قضیه آگاهند.

بحث تخریب حرم ائمه بقیع علیهم السلام قسمت دوم:

ب: تجدید بناها

 تجدید بنای حرم از قرن پنجم آغاز شده که خوشبختانه اسناد و مدارک تاریخی زیادی در این زمینه وجود دارد. طبق مدارک مسلم تاریخی، گنبد و بارگاه حرم ائمه بقیع که از نظر استحکام و ارتفاع، ظرافت و زیبایی بر همه قبه‌های موجود در بقیع تفوق داشته و به مدت هشتصد سال سر بر آسمان می‌سوده و نظر مورخان و جهانگردان را به خود جلب می‌کرد، به دستور «مجد‌الملک ابوالفضل اسعد بن محمد بن موسی البراوستانی القمی»، وزیر برکیارق از سلاطین سلجوقی در بین سال‌های 486 الی 498 هـ . ق ساخته شده است.

نظر ابن اثیر در مورد معماری بقیع:

در این زمینه مورخ معروف ابن اثیر در حوادث سال 495 هـ . ق می‌گوید: «در این سال امیر مدینه منظور بن عماره حسینی دنیا را وداع گفت و او معماری را که از اهالی قم بود و از سوی مجد‌الملک بلاسانی برای ساختن قبه حسن بن علی و عباس عموی پیامبر در مدینه به سر می‌برد، به قتل رسانید.» همچنین مرحوم عبدالجلیل قزوینی زنده (در سال 556) در کتاب النقض می‌گوید: «قبه حسن بن علی که عباس بن عبدالمطلب پدر خلفا آنجا مدفون است مجدالملک فرموده است.»

شاید بهترین راه برای به دست آوردن کیفیت این بنای شریف و مشخصات آن مراجعه به ثبت مشاهدات و خاطرات مورخان و جهانگردان باشد. مشخصات «قبه‌ای بزرگ و سر به فلک کشیده و بسیار مستحکم» مشترک در بین مشاهدات مورخان می‌باشد؛ جهانگردانی همچون ابن جبیر و ابن نجار در قرن هفتم خالد بن عیسی البلوی المغربی و ابن بطوطه (جهانگرد معروف) در قرن هشتم.

تعمیرات حرم بقیع

در چند مرحله تعمیراتی در این بارگاه صورت گرفته است.

اولین تعمیر در حرم ائمه بقیع در سال 519 هـ . ق و پس از گذشت بیست و چهار سال از ایجاد ساختمان آن می‌باشد که به دستور مسترشد بالله، خلیفه عباسی انجام گرفته است.

سمهودی در کتاب خود می‌گوید کتیبه‌ای در طاق سمت قبر عباس وجود دارد که تاریخ دقیق تعمیر و سلطان وقت را نوشته است.

دومین تعمیر در حرم بقیع بین سال‌های 623 و 640 هـ . ق به وسیله یکی دیگر از خلفای عباسی به نام مستنصر بالله انجام گرفته است. این موضوع را نیز سمهودی در کتاب خود و بر اساس کتیبه‌ای که در بالای محراب حرم بقیع نصب شده است، ثابت می‌کند.

سومین تعمیر حرم شریف متعلق به اوایل قرن سیزدهم هجری است که به دستور سلطان محمود عثمانی انجام گرفته است.

فرهاد میرزا که در سال 1292 هـ . ق به حج مشرف شده است، می‌نویسد:

«تعمیر بقعه مبارکه در بقیع از سلطان محمودخان در سنه یکهزار و دویست و سی و چهار هجری به دست محمدعلی پاشای مصری و به امر سلطان واقع شده است.»

اما جالب در اینجا ویژگی‌ها و خصوصیت‌های حرم شریف است که نظر بسیاری از مورخان را به خود جلب کرده است و به اختصار به این ویژگی‌ها اشاره می‌کنم.

خصوصیت اول :  حرم بقیع هشت ضلعی بوده است.

برای نمونه میرزا محمدحسین فراهانی که در سال 1302 هـ . ق این حرم شریف را زیارت کرده است، می‌گوید: «‌چهار نفر از ائمه اثنی عشر ـ صلوات الله علیهم اجمعین ـ است که در بقعه بزرگی که به صورت هشت ضلعی ساخته شده است واقع‌اند و اندرون و گنبد آن سفیدکاری است.»

خصوصیت دوم :حرم بقیع دارای دو در بوده است.

ابن نجار مدینه‌شناس معروف متوفای 647 هـ . ق می‌گوید: «بقیع دارای دو در بوده است که یکی از آنها همیشه و در تمام ساعات روز به روی زائرین باز بوده است.»

خصوصیت سوم :بارگاه بقیع محرابی هم داشته است.

سمهودی یکی از کتیبه‌ها را در بالای محراب ذکر می‌کند.

خصوصیت چهارم:حرم بقیع خادمانی نیز داشته است. این خدام شامل کفش‌دار و زیارتنامه‌خوان بود.

امین‌الدوله در سفرنامه خود می‌نویسد: «یکشنبه یازدهم محرم 1316 هـ . ق هوای بقیع و زیارت ائمه هدی کردم. آنجا جز حاج صادق یزدی و یک ضعیفه کفش‌دار و یک سقا کسی نبود. کلیددار، متولی و زیارتنامه‌خوان هنوز نیامده بودند»

همچنین در برخی سفرنامه‌ها برای حرم تزئیناتی ذکر شده و اینکه این حرم صحن نداشته است.

ضریح های قبور ائمه بقیع علیهم السلام:

آنچه از تاریخ به دست می‌آید این است که قبور ائمه بقیع و جناب عباس از قدیم‌الایام و بلکه پیش‌تر از قرن هفتم تا زمان تخریب دارای ضریح‌های متعددی ‌بوده‌‌اند که به مناسبت نزدیکی و اتصال قبور ائمه ـ ع ـ همه آنها در داخل یک ضریح و قبر عباس عمومی پیامبر ـ ص ـ به علت فاصله آن با این قبور دارای ضریح مستقل بوده است.

همه مورخان از ظرافت و زیبایی این ضریح‌ها تعریف و تمجید کرده‌اند. در تاریخ برای اولین بار که از صندوق قبور ائمه بقیع سخن به میان آمده به وسیله جهانگرد معروف ابن جبیر (متوفای 614 هـ . ق) می‌باشد. او می‌گوید:

«‌قبرشان بزرگ و از سطح زمین بلندتر و دارای ضریحی از چوب می‌باشد که بدیع‌ترین و زیباترین نمونه از نظر فن و هنر است و نقوشی برجسته از جنس مس بر روی آن ترسیم و میخ‌کوبی‌هایی به جالب‌ترین شکل در آن تعبیه شده که نمای آن را هرچه زیباتر و جالب‌تر نموده است»

 از آنجایی که این ضریح از نظر ظاهری شبیه ضریح حرم کاظمین ـ ع ـ و عبدالعظیم حسنی ـ ع ـ است و این ضریح‌ها به دستور مجدالملک ساخته شده است، می‌توان گفت اولین ضریح بقیع نیز به دستور مجدالملک ساخته شده است. همچنین دو ضریح دیگر نیز برای بقیع ساخته و نصب شده است که سومین آنها تا زمان تخریب این حرم پا برجا بوده است.

مرحوم سید محسن می‌گوید: «‌در اصفهان ضریح دیگری از فولاد به صورتی ظریف و زیبا ساخته شد که در قسمت بالای آن اسماء حسنی با آب طلا و خط زیبا ترسیم شده بود که با سختی فراوانی به جده منتقل و به خاطر ممانعت سران مدینه سه سال متوقف و با پرداخت مبالغ کلانی به مخالفان، در حرم نصب گردید.»

ویرانی حرم

مهم‌ترین موضوع ویرانی این مکان شریف است.

یکی از آفات بزرگ و خطرناک‌ تمام مذاهب و آیین‌ها کج‌فهمی و تندروی‌ها و برداشت‌های غلط و انحرافی و به اصطلاح قرائت‌های خودساخته از دین است که در مقاطع مختلف از میان پیروان همان مذاهب به وجود آمده و موجب تضعیف و تفرقه در آن مذهب گردیده است.

از مصادیق و نمونه‌های بارز چنین انحراف فکری و برداشت‌های ناروا، گروه خوارج هستند که در حال حیات رسول خدا و در میان جامعه آن روز به وجود آمدند و در زمان امیرمؤمنان ـ ع ـ گسترش یافته و سرانجام آن بزرگوار به دست یکی از عوامل همین گروه به شهادت رسید.

از اوصاف خوارج که در احادیث بدانها تأکید شده،

1-کثرت عبادت و تقید آنان به نماز و روزه و قرائت قرآن :

به حدی که عبادت سایر مسلمانان نسبت به عبادت آنها حقیر و کم می‌نماید.

2- فاصله گرفتن آنها از اسلام و دور شدنشان از روح قرآن :

در اثر غرور و تحجر حاضر نبودند از هیچ ناصحی نصیحت بپذیرند.

3- تکفیر مسلمانان: 

تا جایی که هر مسلمان متعهدی را که با عقیده و تفکر انحرافی آنان موافق نبود مرتد و خارج از اسلام می‌دانستند.

وهابیت مستجمع جمیع صفات خوارج :

پس از چندین قرن از ظهور خوارج یعنی در آستانه قرن هشتم نمونه‌ای دیگر از این انحرافات ظاهر گردید. احمد بن تیمیه در شام مطالبی را در مسایل مختلف اسلامی خلاف مسلمات اسلام و مخالف با فتاوای علما و پیشوایان به شکل سخنرانی و مکتوب منتشر کرد. علما و دانشمندان از شام و مصر و بغداد در مخالفت با نظریات او به میدان آمدند و به نقد عقاید او پرداختند و بر انحراف و ارتداد او فتوا صادر کردند.

ابن تیمیه پس از چند بار زندانی شدن در مصر و شام، سرانجام در سال 728 هـ . ق در زندان دمشق از دنیا رفت. وضع به همین منوال بود تا اینکه در قرن یازدهم، در نجد حجاز فردی به نام محمد بن عبدالوهاب پا به عرصه حیات گذاشت و پس از چهار قرن بار دیگر به ترویج و تبلیغ عقاید ابن تیمیه پرداخت. اما دلایل مختلفی باعث شد که ابن وهاب در فعالیت‌های خود موفق شود. از جمله آنکه وی در شهر نجد به اظهار و نشر عقاید خود پرداخت که مردم آن را افراد دور از تمدن و معارف تشکیل می‌دادند اما ابن تیمیه در مرکز معارف دینی قرار داشت. همچنین با متهم کردن سایر مسلمانان به کفر، مردم نجد به غارت و کسب ثروت تشویق شدند.

فتاوای فقهی وهابیان که موضوع اصلی بحث ما است، چندین مورد است.

مهم‌ترین آنها

1-حرمت سفر برای زیارت قبور پیامبران و صالحان و حرمت تبرک

2-حرمت توسل به پیامبران و صالحان 

3-حرمت ساختن حرم و بارگاه بر قبور 

بنابراین هرگونه توسل و تبرک جستن به ساحت پیامبران و ائمه اطهار شرک و کفر و بت‌پرستی محسوب می‌شود و موجب حلال شدن مال و جان چنین افراد است.

مرحوم آیت الله امین عاملی در کتاب خود پیرامون عقاید وهابیان می‌نویسد:‌ «اعتقاد وهابیان درباره عموم مسلمانان این است که مسلمین پس از ایمان به کفر برگشته‌اند و پس از توحید به شرک گراییده‌اند. زیرا آنان در دین بدعت گذاشته‌اند و به جهت زیارت و تبرک جستن به انبیاء و صالحین به کفر و شرک روی آورده‌اند، لذا جنگ با آنان واجب و ریختن خون آنان و تصرف اموالشان بر مسلمانان (وهابیان) حلال است»

نتیجه این تفکر:

بر این اساس بود که آنها به هر جا و به هر شهر و دیاری دست می‌یافتند قبل از هر چیز به تخریب مشاهد شریفه و بقاع متبرکه می‌پرداختند. کشتار وهابیان در عتبات عالیات صفحه‌ای سیاه در تاریخ اسلام است. که به چند مورد اشاره میشود:

مورد اول : حملات  امیر مسعود در سال 1216 هـ . ق 

1- حمله به کربلا :لشگری بسیار به شهر کربلا حمله‌ور شدند.

2- کشتن تعداد بیست هزار نفر از اهالی کربلا و زوار 

3-تاراج  خزانه حرم و تمام تزئینات و جواهرات حرم

مورد دوم : ویران کردن قبور 

1- آنان به هنگام تسلط بر طائف و مکه قبور جد و عموی پیامبر، خدیجه همسر پیامبر و بسیاری از اماکن‌ مقدسه را ویران کردند.

2- در ماه رمضان 1344 هـ . ق وارد مدینه شدند

و پس از گذشت چند روز درهشتم شوال گنبد و بارگاه ائمه معصومین ـ ع ـ در بقیع را به کلی منهدم کردند و از این حرم و قبور به جز قطعه‌ سنگ‌هایی که در اطراف قبور نصب کردند اثر و علامتی باقی نماند.

به کارگرانی که این عمل ننگین را انجام دادند، مبلغ هزار ریال مجیدی دستمزد پرداخت گردید.

قبوری که در این حمله تخریب شد عبارتند از:

1- قبر منسوب به فاطمه زهرا سلام الله علیها؛

2- قبر مطهر فاطمه بنت اسد مادر امیرالمؤمنین علیهما السلام؛

3- قبر مطهر حضرت ام البنین مادر حضرت اباالفضل العباس علیهما السلام؛

4- قبر مطهر ابراهیم فرزند پیامبر صلی الله علیه و اله وسلم؛

5- قبر مطهر اسماعیل فرزند حضرت صادق علیه السلام؛

6- قبور دختر خواندگان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم؛

7- قبر حلیمه سعدیه دایه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم؛

8- و قبور شهدای زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم.

2-حمله وهابیون به مکه مکرمه:

وهابیون در سال 1343 در مکه مکرمه گنبدهای حضرت عبدالمطلب و ابی طالب و خدیجه و فاطمه زهرا سلام الله علیهم اجمعین و زادگاه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم و «خیزران» عبادتگاه سری پیامبراکرم صلی الله علیه و آله وسلم را با خاک یکسان نمودند.

3- حمله وهابیون به جده:

در جدّه نیز قبر حوا و دیگر قبور را تخریب کردند.

4- به توپ بستن گنبد نبوی :

در مدینه نیز گنبد منور نبوی را به توپ بستند، ولی از ترس مسلمانان قبر شریف را تخریب نکردند.

5- تخریب قبور شهدای احد:

وهابیون قبر حضرت حمزه سیدالشهداء وشهدای احد را با خاک یکسان کردند،

6- تخریب قبور جناب عبدلله و آمنه علیهماالسلام :

و گنبد و مرقد حضرت عبدالله و آمنه پدر و مادر پیامبراکرم صلی الله علیه و آله وسلم را و دیگر قبور را هم خراب کردند

علت عدم تخریب قبر پیامبر:

تنها حرم مطهر پیامبر اسلام‌ ـ ص ـ آن هم در اثر ترس از قیام مسلمانان جهان از تعرض و تخریب مصون ماند که اگر این ترس نبود حرم پیامبر اسلام ـ ص ـ پیش از سایر بقاع مورد تعرض قرار می‌گرفت.

بعضی از نویسندگان وهابی این مصونیت را بدین گونه توجیه می‌کنند «که ما این گنبد را به عنوان یکی از گنبدهای مسجد می‌شناسیم نه به عنوان گنبد و بارگاه حرم پیامبر والا ...»

و اینک با گماردن مأموران تند و خشن و گاهی چوب به دست از نزدیک شدن زائران به این حرم جلوگیری می‌کنند.

یک شاهد عینی:

یکی از جهانگردان غربی به نام مستر ریتر که به فاصله کوتاه از ویرانی این حرم، بقیع را دیده، ویرانی آنجا را چنین ترسیم می‌کند:

«‌چون وارد بقیع شدم، آنجا را همانند شهری دیدم که زلزله شدیدی در آن به وقوع پیوسته و به ویرانه‌ای مبدل ساخته است. زیرا در جای جای بقیع به جز قطعات سنگ و کلوخ به هم ریخته و تیرهای چوب کهنه چیز دیگری نمی‌توان دید. ولی این ویرانی‌ها و خرابی‌ها نه در اثر وقوع زلزله و یا حادثه طبیعی بلکه با عزم و اراده انسان‌ها به وجود آمده بود و همه‌ آن گنبد و بارگاه‌های زیبا و سفیدرنگ که نشانگر قبور فرزندان و یاران پیامبر اسلام بود، با خاک یکسان گردیده است.»

انتشار خبر ویرانی

چون خبر هولناک ویرانی بقاع و هتک حرمت نسبت به حرم شریف ائمه بقیع در کشورهای اسلامی انتشار یافت مسلمانان آن را مصیبتی عظیم و حادثه‌ای بس بزرگ نسبت به جهان اسلام تلقی نمودند. تلگراف‌های اعتراض از سوی علما و مراجع و شخصیت‌های سیاسی از عراق و ایران و هند و سایر کشورها به سوی حاکمان حجاز سرازیر گردید. مجالس درس در حوزه‌های علمیه و نماز‌های جماعت در مساجد تعطیل شد. مراسم عزاداری به عنوان اعتراض و سوگواری تشکیل گردید ولی چه سود که این حادثه بزرگ و تأسف‌بار به وقوع پیوست و این آثار و ابنیه مذهبی و تاریخی که قداست بعضی از آنها به بیش از ده قرن می‌رسد، به دست گروهی متعصب و متحجر و بی‌اطلاع به عنوان ایفای یک وظیفه واجب مذهبی با خاک یکسان شد.

حذف تاریخچه حرم بقیع از کتب

 پس از آن وهابیان دست به مبارزه فرهنگی زدند تا وجود چنین مکانی را از منابع تاریخ حذف کنند. یکی از ابعاد آن را می‌توان در تألیفات جدید و متنوعی یافت که در تاریخ حرمین شریفین و مدینه‌شناسی منتشر شده است. در این کتاب‌ها گزارشی از این ابنیه تاریخ ثبت نشده است. به طوری که گویی اصلاً چنین آثاری وجود نداشته است. یکی از این تألیفات که در سال 1412هـ . ق منتشر شده کتابی است به نام «تاریخ المعالم المدینه المنوره قدیماً و حدیثاً» به قلم سید احمد یاسین. مؤلف در این کتاب چهارصد صفحه‌ای تا آنجا که توانسته است آثار قدیمی و تازه‌های مدینه را از مساجد و قلعه‌ها و چاه‌ها با عکس و شرح و تفصیل معرفی نموده ولی از بقیع، حساس‌ترین اثر تاریخی مدینه فقط در هفت سطر و به عنوان گورستان عمومی مردم مدینه یاد نموده است.

بوی غم بوی عزا دارد بقیع                    غربتی بی انتها دارد بقیع

اشک زهرا روی خاکش ریخته                 روز و شب حال بکا دارد بقیع

بس حکایت از زمان غربت و                    ناله های مرتضی دارد بقیع

در میان سینه ی سوزان خود                 گنج پنهان سال ها دارد بقیع

باز بی شمع و چراغ و زائر است             مردمانی بی وفا دارد بقیع

بوده اینجا هیئت ام البنین                     روضه خوان کربلا دارد بقیع

آن قدر هم بی کس و بی یار نیست         زائری نام آشنا دارد بقیع

روز تخریب ضریح و گنبدش                     مهدی صاحب عزا دارد بقیع

رضا رسول زاده

توسل :

روزی که وهابیون هجوم آوردند و درو دیوار و حرم بقیع را خراب کردند و همه چیز را غارت کردند این هجوم ما را به یاد دو هجوم می اندازد یکی هجوم نامردمان به خانه زهرا که هم زهرا کتک خورد هم محسنش سقط شد هم علی دست بسته شد این یک هجوم بود مقدمه بود برای هجوم های دیگر .

یک هجوم حمله دشمنان امام حسین به خیمه ها و آتش زدن خیمه ها بود

یکی هم هجوم به خانه امام صادق علیه السلام و آتش زدن خانه امام صادق بود

یکی هم هجوم به بقیع مدینه و تخریب قبور حضرات معصومین بود

در هرچهار  هجوم  هم خراب کردند هم آتش زدند ودر برخی هم کشتند هم کتک زدند

الالعنت الله علی القوم الظالمین

کلمات کلیدی: 
Fill in the blank.